İnfaz Hâkimliğine Nasıl Başvurulur?
İnfaz hâkimliği neyi denetler?
İnfaz hâkimliği, kesinleşmiş ceza ve güvenlik tedbirlerinin uygulanması ile ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlem, karar ve faaliyetlerin hukuka uygunluğunu denetleyen özel bir yargı merciidir. Dayanak 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’dur. Kurum idaresinin işlemleri yanında, Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin bazı kararları ve kanunların hâkim kararı gerektirdiği infaz meseleleri de görev alanına girebilir.
İnfaz hâkimliği mahkûmiyet hükmünün doğruluğunu yeniden yargılayan bir temyiz mercii değildir. “Suçu işlemedim” veya “mahkeme delilleri yanlış değerlendirdi” iddiaları olağan ya da olağanüstü kanun yollarında ileri sürülür. Buna karşılık ceza hesabı, koşullu salıverilme tarihi, açık kuruma ayrılma, disiplin cezası, ziyaret ve haberleşme kısıtlaması, sağlık hizmetine erişim, sevk-nakil ve kurum içi uygulamalar infaz hukuku kapsamında incelenebilir.
Hangi işlemler için başvuru yapılabilir?
Başvurunun kapsamı somut işlem ve özel kanun hükmüne göre belirlenir. Uygulamada infaz hâkimliğine taşınabilen başlıca konular şunlardır:
- Disiplin kurulu kararları ve hücre cezası
- Mektup, telefon, ziyaret ve avukat görüşü kısıtlamaları
- Sağlık hizmetine erişim ve tedaviye sevk işlemleri
- Ceza infaz kurumları arasında sevk ve nakil kararları
- Açık ceza infaz kurumuna ayrılma veya kapalı kuruma iade
- İzin, iyi hâl ve kurum içi değerlendirmeler
- Müddetname, mahsup ve ceza süresinin hesabındaki uyuşmazlıklar
- Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlikle bağlantılı kararlar
- Eşya, kantin, barınma, güvenlik ve kurum yaşamına ilişkin uygulamalar
Her başlıkta görev aynı şekilde kurulmaz. Örneğin bir kurum uygulamasına karşı “şikâyet” ile ceza süresinin hesabında duraksama nedeniyle verilen karar talebi farklı hukuki zemine dayanabilir. Yanlış merciye yapılan başvuru bazı durumlarda görevli mercie gönderilse de süre kaybı riski doğabileceğinden işlemin niteliği baştan doğru belirlenmelidir.
Şikâyet süresi kaç gündür?
4675 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre ceza infaz kurumu veya tutukevindeki bir işlem ya da faaliyete karşı şikâyet, öğrenme tarihinden itibaren 15 gün içinde ve her hâlde işlemin yapıldığı tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır. İki süre birlikte gözetilir. Kişi işlemi geç öğrenmiş olsa bile işlem tarihinden itibaren 30 günlük üst süre geçmişse başvuru süresinde kabul edilmeyebilir.
Tebliğ belgesi varsa süre hesabı daha kolaydır. Yazılı tebligat yapılmamışsa işlemin hangi gün öğrenildiği tartışma yaratabilir. Kurum tutanağı, dilekçe cevabı, görüşme kaydı veya uygulamanın fiilen başladığı tarih bu bakımdan önem taşır. Dilekçede hem işlem tarihi hem de öğrenme tarihi açıkça belirtilmeli, varsa tebliğ belgesi eklenmelidir.
Bu 15 ve 30 günlük süreler, Kanun’daki şikâyet yolu için genel kuraldır. Müddetname, ceza hesabı veya başka kanunlarda özel usule bağlanan infaz kararları bakımından farklı kurallar bulunabilir. Bu nedenle “infaz hâkimliğine her başvuru 15 günlüktür” şeklinde bir genelleme yapılmamalıdır.
Başvuru nereye ve nasıl yapılır?
Şikâyet dilekçesi doğrudan görevli infaz hâkimliğine verilebilir. Ayrıca Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da iletilebilir. Kurumda bulunan hükümlü veya tutuklu bakımından dilekçenin idareye teslim edildiği tarih ve kayıt numarası mutlaka belgelenmelidir. Başka bir kuruma yapılan başvurunun sevk edilmesi beklenirken süre riski oluşmaması için doğrudan ve kayıtlı yol tercih edilmelidir.
Kanun sözlü şikâyetin tutanağa bağlanmasına da imkân tanır. Buna rağmen olay, hukuka aykırılık ve talep ayrıntılıysa yazılı dilekçe daha güvenlidir. Başvuru ceza infaz kurumu aracılığıyla gönderildiğinde dilekçenin içeriği korunmalı; eklerin listesi ve teslim alındı belgesi saklanmalıdır.
Yetkili infaz hâkimliği nasıl belirlenir?
Yetki, şikâyet edilen işlem veya kararı yapan ceza infaz kurumu ya da infaz makamının bulunduğu yargı çevresine göre belirlenir. Hükümlünün başka bir kuruma nakledilmiş olması, eski kurum işlemine yönelik şikâyette yetki tartışması doğurabilir. İşlemi tesis eden kurum, karar tarihi ve nakil tarihi dilekçede belirtilmelidir.
İnfaz hâkimliği bulunmayan yerler ve birden fazla hâkimliğin bulunduğu adliyeler bakımından iş bölümü değişebilir. UYAP kaydı, adliye tevzi bürosu ve kurum idaresinin bildirdiği merci üzerinden güncel görev dağılımı doğrulanmalıdır. Dilekçenin yalnız kurum müdürlüğüne hitaben yazılması, yargısal başvuru talebini belirsizleştirebilir; başlıkta infaz hâkimliği açıkça gösterilmelidir.
Dilekçede hangi bilgiler bulunmalı?
Etkili bir başvuru, işlem ile hak ihlali arasındaki bağlantıyı kısa ve belgeli biçimde kurmalıdır. Dilekçede şu unsurlar yer almalıdır:
- Görevli infaz hâkimliğinin adı
- Başvurucunun kimliği, hükümlü veya tutuklu numarası ve bulunduğu kurum
- Şikâyet edilen karar, işlem ya da faaliyetin tarih ve numarası
- İşlemin öğrenildiği veya tebliğ edildiği tarih
- Olayların kronolojik ve somut özeti
- İhlal edildiği düşünülen kanun, yönetmelik veya temel hak
- Daha önce kuruma yapılan başvurular ve alınan cevaplar
- Deliller ve her ekin açıklaması
- İşlemin iptali, faaliyetin durdurulması veya ertelenmesi yönündeki açık talep
- Tarih ve imza
Genel ifadeler yerine denetlenebilir olgular kullanılmalıdır. Örneğin “sağlık hakkım ihlal edildi” demekle yetinmek yerine doktor sevk tarihi, tanı, verilen randevu, kurum cevabı ve gecikmenin sağlık üzerindeki etkisi açıklanmalıdır. Disiplin dosyasında savunmanın alınmaması, delilin toplanmaması veya kararın gerekçesiz olması ayrı başlıklar hâlinde gösterilebilir.
Başvuru işlemi kendiliğinden durdurur mu?
Hayır. Şikâyet yoluna başvurulması, kural olarak işlem veya faaliyetin uygulanmasını otomatik olarak durdurmaz. Ancak giderilmesi güç veya imkânsız sonuç doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşulları birlikte bulunuyorsa infaz hâkiminden uygulamanın ertelenmesi veya durdurulması istenebilir.
Acil talep soyut bırakılmamalıdır. Hücre cezasının başlayacağı tarih, yakın sağlık riski, sınırlandırmanın savunma hakkına etkisi veya geri dönülmez bir nakil sonucu belgelenmelidir. Talep dilekçenin başında görünür biçimde yazılmalı; gecikmenin neden telafi edilemeyeceği somutlaştırılmalıdır.
İnfaz hâkimliği incelemeyi nasıl yapar?
İnfaz hâkimliği kural olarak dosya üzerinden inceleme yapar. Gerekli görürse resen araştırma yapabilir, kurumdan ve ilgililerden bilgi-belge isteyebilir, ilgili Cumhuriyet savcısının görüşünü alabilir. Disiplin cezasına karşı şikâyette hükümlü veya tutuklunun savunması alınmalı, talep edilen ilgili deliller toplanıp değerlendirilmelidir. Savunma, koşulları varsa avukat aracılığıyla veya avukatla birlikte yapılabilir.
Başvuru süre aşımına uğramışsa, kişi başvuru hakkına sahip değilse veya konu görev alanı dışındaysa esasa girilmeden ret kararı verilebilir. Esas incelemesinde hâkim şikâyeti reddedebilir; yerinde görürse verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline, faaliyetin durdurulmasına ya da ertelenmesine karar verebilir. Hâkim idarenin yerine geçerek her ayrıntıyı kendisi belirlemekten çok hukuka uygunluğu denetler.
İnfaz hâkimliği kararına nasıl itiraz edilir?
İnfaz hâkiminin kararına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edebilir. Güncel metindeki süre iki haftadır; eski kaynaklarda görülen bir haftalık bilgiye dayanılmamalıdır. İtiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesi tarafından incelenir.
İtiraz dilekçesinde yalnız ilk dilekçeyi tekrarlamak yerine infaz hâkimliği kararındaki hata gösterilmelidir. Değerlendirilmeyen delil, yanlış süre hesabı, eksik araştırma, yetersiz gerekçe veya yanlış kanun maddesi somutlaştırılmalıdır. Tebliğ tarihi ve itirazın teslim kaydı saklanmalıdır.
Avukat aracılığıyla başvuru zorunlu mu?
Zorunlu değildir; hükümlü veya tutuklu kendisi başvurabilir. Bununla birlikte kısa süreler, görev ayrımı ve infaz hesabının teknik niteliği nedeniyle hukuki yardım önem taşıyabilir. Avukat dosya ve kurum kayıtlarının getirtilmesini, acil durdurma talebini ve itiraz gerekçelerini sistemli biçimde kurabilir.
Vekâletnamenin kurum görüşmesi ve dosya incelemesindeki etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Hükümlünün başvuruyu bizzat yaptığı hâllerde de avukat daha sonra dosyaya vekâlet sunarak süreci takip edebilir. Kurumda teslim edilen her dilekçenin tarih ve kayıt bilgisi avukata iletilmelidir.
Sık yapılan hatalar
- 15 günlük öğrenme süresi ile 30 günlük üst süreyi birbirine karıştırmak
- İşlem ve tebliğ belgesini dilekçeye eklememek
- Mahkûmiyet hükmüne ilişkin iddiaları infaz şikâyeti olarak sunmak
- İnfaz savcılığı ile infaz hâkimliğini aynı merci sanmak
- Şikâyetin işlemi otomatik durdurduğunu düşünmek
- Acil durdurma talebini delilsiz bırakmak
- İnfaz hâkimliği kararına karşı iki haftalık itiraz süresini kaçırmak
- Kurum teslim kayıt numarasını almamak
Sık sorulan sorular
İnfaz hâkimliğine e-Devlet üzerinden başvurulabilir mi?
Kişinin UYAP Vatandaş Portalı erişimi ve elektronik imza imkânına göre bazı yargısal işlemler çevrim içi yapılabilir. Ceza infaz kurumundaki kişi için kurum aracılığıyla kayıtlı dilekçe yolu temel ve güvenli yöntemdir.
Başvuru ücretsiz midir?
İnfaz şikâyetinin niteliğine göre harç ve gider rejimi genel hukuk davalarından farklıdır. Somut başvuruda tebligat, bilirkişi veya avukatlık giderleri yönünden güncel uygulama kontrol edilmelidir.
Karar verilmeden önce duruşma yapılır mı?
Kural dosya üzerinden incelemedir. Hâkim gerekli araştırmayı yapabilir; disiplin şikâyetlerinde savunma ve ilgili deliller bakımından özel güvenceler vardır.
Süre geçmişse yeniden başvuru yapılabilir mi?
Aynı geçmiş işleme karşı süre aşımı genellikle esasa girilmeden ret sonucunu doğurur. Devam eden yeni bir uygulama, yeni karar veya ceza hesabındaki ayrı uyuşmazlık varsa bunun bağımsız başvuru konusu olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Sonuç
İnfaz hâkimliğine etkili başvurunun temel şartları; doğru işlemi hedeflemek, yetkili mercii belirlemek, öğrenmeden itibaren 15 ve işlemden itibaren 30 günlük şikâyet sürelerini korumak ve talebi belgelerle somutlaştırmaktır. Başvuru işlemi kendiliğinden durdurmadığından acil zarar varsa durdurma veya erteleme talebi ayrıca gerekçelendirilmelidir. Karar aleyhe ise tebliğden itibaren iki haftalık ağır ceza mahkemesine itiraz süresi kaçırılmamalıdır.
Hukuki uyarı
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut infaz dosyasına ilişkin hukuki görüş değildir. Başvurunun türü, görevli merci ve süre, uyuşmazlığın dayandığı özel düzenlemeye göre değişebilir.
Resmî kaynaklar
4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu – Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun – Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası – İnfaz hâkimliği kararları
CHB Legal
Danışmanlık Başvurusu
Bu paylaşım genel bilgilendirme niteliğindedir. Somut olayınızın değerlendirilmesi, belgelerinizin incelenmesi ve izlenebilecek hukuki yolun belirlenmesi için ücretli danışmanlık hizmeti sunulmaktadır.
Danışmanlık ücreti Ağustos 2026 itibarıyla 10.000 TL’dir. Hizmet; belgelerin ve sürecin ön değerlendirilmesini, 45 dakikaya kadar görüşmeyi, sözlü hukuki değerlendirmeyi ve izlenebilecek yolun belirlenmesini kapsar.
Form üzerinden yalnızca ön değerlendirme için gerekli bilgileri paylaşın. Kimlik, sağlık, banka bilgisi veya dosyanızın tamamı gibi hassas belgeleri bu aşamada göndermeyin.