Belirsiz Alacak Davasında Harcın Yatırılmaması, Islah, Dava Değeri Üzerinden Karar Verilemeyeceği-Dilekçe Örneği
Belirsiz Alacak Davasında ıslah ve değer artırımı ayrı usuli haklar olup mahkemece yatırılmayan harç nedeniyle dava dilekçesindeki değer üzerinden karar verileceğine ilişkin ara karar hatalıdır. Buna dair yazdığım dilekçeyi örnek olması adına paylaşıyorum —
Ecrimisil davası belirsiz alacak davası olarak açılmış olup son duruşmada dava değeri üzerinden karar verileceğine ilişkin şöyle bir ara karar kurulmuştur :
2-HMK 107/2 gereği 2 haftalık kesin süre içerisinde talep belirlenmediğinden dava talep sonucundaki miktar veya değer üzerinden görülüp karara bağlanacağı düzenlendiğinden ve ../2024 tarihli tahsilat fişinin yatırılması gereken harç toplamının hesaplandığı ..2024 tarihli celsede ihtaratlı kesin süre verildiği anlaşılmakla davacı vekiline yeniden süre verilmesi talebinin reddine,
3-Bir sonraki celse sözlü yargılama aşamasına geçilmesine,
Buna dair yazdığımız dilekçenin ıslah ve değer artırımı yönünden var olan karmaşanın giderilmesi yönünde faydalı olması adına burada da anonimleştirilmek suretiyle paylaşılmıştır.
BÜYÜKÇEKMECE ..ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
İVEDİ
DOSYA NO : … ESAS
DAVACI : …
VEKİLİ : AV.ŞAHİN ÇARŞANBALI
Cevizli Mah. Ulubey Sk. No.4/A Nursanlar-1 Plaza Kat.8 D.51 Kartal İstanbul
KONU : Usul uyuşmazdığının giderilmesi ve harçlandırılan ıslah dilekçesi gereği karar verilmesi talebidir.
İZAHI :
1-Mahkemenizde görülmekte olan ecrimisil talepli davamızda…2024 tarihli 6.celsede verilen ara karara ilişkin olarak dosyadaki usuli uyuşmazlığın giderilmesi adına işbu dilekçe kaleme alınmıştır. 6.celsede HMK 107/2 maddesi gereği 2 haftalık kesin süre içinde talep belinmediği ve harçlandırılmadığı nedeniyle dava dilekçesindeki değer üzerinden karar verileceğine ilişkin ara kararın icrası mümkün olmayıp bu husus Harçlar Kanunu 30.maddesine uygun değildir. Belirsiz alacak davasında değer artırımı yapan tarafın harcı yatırmaması üzerine 492 sayılı Harçlar Kanunu 30.maddesinde yapılan atıf (eski HMUK 409 olup 150/1’e tekabül etmektedir) gereğince yapılacak iş işlemden kaldırma kararı verilmesidir. 6.celsede her ne kadar dosyanın mahiyeti itibariyle verilmesi mümkün olmasa da dosyada ıslah dilekçesi bulunmasa idi mahkemece tahkikata devam edilmeyip işlemden kaldırma dilekçesi verilmesi gerekirdi. Bu durumda davacı taraf olarak harcı ikmal edip yenileme talebinde bulunma hakkımız bulunmaktadır. Dosyada ıslah dilekçesi mevcut olduğundan buna mahal kalmayıp ıslah dilekçesi gereğince karar verilmesi gereklidir.
2-Mahkemenize 21.05.2024 tarihinde tarafımızca sunulan ıslah dilekçesi HMK 6.ayrım altında düzenlenmiş olup HMK 107.maddesinde mevcut olan değer artırım hakkından ayrı bir usuli imkan olup belirsiz alacak davasında ıslah hakkında bulunmak davacı tarafın ihtiyarındadır. Bilirkişi ek raporundan sonra tarafımızca ıslah dilekçesi verilmiş olup bu usuli imkan tercih edilmiştir. Fakat bu dilekçeden sonra 13.06.2024 tarihinde gerçekleşen duruşmada davacı vekili tarafından ıslah dilekçesi tekrar edilmesine rağmen mahkemenizce HMK 154/3-e maddesi gereği duruşma dışı yapılan ıslah dilekçesi hakkında herhangi bir kayıt tutanağa işlenmemiştir. Bu emredici hüküm olup ayrıca mahkemece yapılması gereken HMK 178/1 ve Harçlar Kanunu 30.maddesi gereği 1 haftalık süre verilmesidir. Fakat bunlardan hiçbiri yapılmayıp tahkikata devam edilmiştir. Oysa ki Harçlar Kanunu 30.maddesi gereğince harçlandırılmayan ıslah dilekçesi karşısında yine tahkikata devam edilmeyip dosyanın HMK 150/1 gereği işlemden kaldırılmasıdır.
3-Bu anlatımdan anlaşılacağı üzere mahkemece HMK 154/3-e maddesi gereği ıslah dilekçesi tutanağa yazdırılmalı ve Harçlar Kanunu 30 ve HMK 178/1 gereği harç tamamlatma yapılması idi. Yapılmadığı takdirde ise Harçlar Kanunu 30.madde gereği işlemden kaldırma kararı verilmeliydi. Bu hükümler emredici nitelikte olup yoruma açık değildir.
4-Mahkemece tarafımıza verilen süre HMK 107.maddesine ilişkin olup ıslaha ilişkin değildir. Uyap ortamında bulunan hesaplama fişi ile tebliğ hükmünde olmayıp tarafımızın bilgisi dışındadır. Kanunun aradığı bir uyarı ve karar mahiyetinde olmayıp sadece kalem tarafından yapılan harç hesabını içermektedir. Islah dilekçemiz davalılara tebliğ edilmesine rağmen Harçlar Kanunu 30 ve HMK 178/1 hükümlerinin gereğinin yerine getirilmemesi usuli karmaşa yaratmış olup mahkemece belirsiz alacak davasına ilişkin yorum yapılırken ıslah dilekçesi gözden kaçırılmıştır. Tarafımızca herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın ıslah dilekçesine ilişkin harç tamamlanmış olup mevcut durumda davacı taraf olarak DEĞER ARTIRMA (HMK 107) ve ISLAH (HMK 6.Ayırım) imkanlarından Islah imkanı tarafımızca kullanılmış ve harç tamamlanmıştır. Bu aşamada ıslah dilekçesi gibi karar verilmesinin önünde herhangi bir engel kalmamıştır. Dosyada ilk yapılması gerekli olan işlem ıslaha ilişkin HMK 178/1 ve Harçlar Kanunu 30 gereği harç tamamlatma ve yapılmadığı takdirde HMK 150/1 gereği dosyanın işlemden kaldırılması iken bunun gözden kaçırılması nedeniyle devam eden bir usul karmaşası meydana gelmiştir. Yine son duruşmada da değer artırımı yapmayan davacı (eğer ıslah da yapmamış ise ki tarafımızca ıslah yapılmıştır) dosya işlemden kaldırılmak yerine dava dilekçesindeki değer üzerinden karar verileceği hususu usuli hata içermektedir.
NETİCE VE TALEP : Yukarıda gerekçeli olarak izah edilen ve aşağıda sunulan kararlarla desteklenen izahat gereğince;
..1.2025 tarihli duruşmada ıslah dilekçemiz gereği karar verilmesini mahkemenizden arz ve talep ederiz. 06.01.2025
DAVACI VEKİLİ
AV.ŞAHİN ÇARŞANBALI
DAYANAK İÇTİHATLAR
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/2137 E. , 2021/3747 K.
HMK 107
Belirsiz alacak davasında birer kere “talep arttırımı” ve “ıslah” yapılabilmesi.
Belirsiz alacak davasında davacı, alacağının tam ve kesin olarak belirlenmesinden sonra HMK 107.maddesine dayalı olarak bir kez alacağını artırabilir. Ayrıca davasını HMK 176. ve devamı maddelerine göre bir kez de ıslah edebilir.
17. Hukuk Dairesi 2016/19844 E. , 2019/8286 K
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki tazminat davasının yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:
– K A R A R –
Davacı vekili; müvekkilinin 10/12/2011 günü Oltu ilçesine bağlı … Köyü önünde sürücü … yönetimindeki aracın içerisinde bulunduğu sırada meydana gelen kaza neticesinde yaralandığını ve bedensel zarara uğradığını, sürücü …’ın ise kaza neticesinde öldüğünü, davacının kaza neticesinde geçirdiği operasyonlar sonucu dalağını kaybettiğini ve ayağında meydana gelen kırık nedeniyle bacağına platin takıldığını, bu nedenlerle meydana gelen trafik kazasında davacının uğradığı bedensel zarar nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 500,00 TL maddi tazminatın, 6100 sayılı Yasanın 107. maddesine göre maddi zararın tamamı tespit edildikten sonra ise tespit edilen zararın tamamına göre belirlenecek maddi tazminatın tamamının 6100 sayılı Yasanın 107. maddesi uyarınca işleten … Oto Kiralama Ltd. Şti. ve sürücü …’ın mirasçıları olan diğer davalılar yönünden olay tarihinden itibaren davalı … şirketi yönünden temerrüt tarihinden itibaren faizi ile
birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline, 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen işleten … Oto Kiralama Ltd. Şti. ve sürücü …’ın mirasçılarından tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılar ve dahili davalılar vekilleri; davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davacı …’ın maddi tazminat talebinin kabulü ile taleple bağlı kalınarak, davacı için 40.500,00 TL maddi tazminatın davalı … Anonim Türk Sigorta Şirketi için dava tarihi olan 12/11/2012 tarihinden yasal faizi ile birlikte ve teminat limiti ile sınırlı olmak üzere, diğer davalı … Kiralama Ltd. Şirketi yönünden olay tarihi olan 10/12/2011 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına, davacı …’ın manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 4.000,00 TL manevi tazminatın 10/12/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı … Kiralama Ltd. Şirketinden alınarak davacıya verilmesine, davacının 20/04/2015 havale tarihli feragat dilekçesi dikkate alınarak davalılar …,…, …, …, … ve … yönünden maddi – manevi tazminat bakımından davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1-Dava trafik kazasından kaynaklanan iş göremezlik zararı ile manevi zararın tazmini istemine ilişkindir.
6100 sayılı HMK’nın belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. Maddesinde ”(1) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir. (2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.” hükmüe yer verilmiştir. Bu hükme göre belirsiz alacak davasının alacak miktarının veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenemediği ya da imkânsız olduğu hallerde olanaklı olduğu anlaşılmaktadır.
Belirsiz alacak davasında davacı, alacağının tam ve kesin olarak belirlenmesinden sonra HMK’nın 107.maddesine dayalı olarak bir kez alacağını artırabilir. Ayrıca davasını HMK’nın 176. ve devamı maddelerine göre bir kezde ıslah edebilir.
Somut olayda, dava tarihi 12.11.2012 olup, dava tarihinde yürürlükte olan HMK’ya göre belirsiz alacak davası olarak açılmıştır. Mahkemece alınan bilirkişi raporunda zarar toplamı 68.815,51 TL olarak belirlenmiştir. Davacı vekili, 05.12.2013 tarihinde vermiş olduğu dilekçe ile alacağını fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 40.500,00 TL olarak ıslah etmiştir.Daha sonra ıslah edilmeyen 28.815,51 TL için tamamlama harcını 06.03.2015 tarihinde yatırmıştır. Belirsiz alacak davası olarak açılan davada harcını yatırarak bedel artırma talebinde bulunulabilir. Ayrıca bundan bağımsız olarak HMK’nun 176. maddesi gereği ıslah yapmak hakkı da mevcuttur. Mahkemece davacının ıslah dilekçesi ve bedel artırım talebi esas alınarak bir karar vermek gerekirken sadece ıslah dilekçesindeki talep gibi karar verilmesi ve bedel artırım talebinin dikkate alınmaması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
2-Borçlar Kanunu’nun 47. maddesi hükmüne göre hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı’nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.
Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması ve buna göre manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği açıkça ortadadır. (HGK 23/06/2004, 13/291-370)
Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, takdir olunan manevi tazminatın az olduğu görülmüş ve hakkaniyete uygun bir manevi tazminata hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.
SONUÇ:Yukarıda (1) ve (2) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine 19/09/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
YARGITAY 19.Hukuk Dairesi’nin 2017/ 1566 esas, 2019 / 1315 karar,04.03.2019 tarihli kararı ‘’…Mahkemece yapılan yargılamaya göre, davacılar vekilinin dava dilekçesi ile tüm davacılar için ayrı ayrı 10.000,00 TL borçlu olmadığı yönünde menfi tespit davası açtığı, davacı sayısının 100 kişi olduğu, buna göre dava konusunun 1.000.000,00 TL olup eksik harç yatırıldığının tespit edildiği, eksik harcın ikmali için davacı vekiline kesin süre verilerek sonuçlarının hatırlatıldığı ancak kesin süreye rağmen eksik harcın yatırılmadığı, davacılar vekilinin davasını belirsiz alacak davası olarak ıslah ettiği, oysa belirsiz alacak davasının görülebilmesi için dava konusunun taraflar arasında belirlenebilir nitelikte olmaması gerektiği, somut olayımızda ise her bir davacının kendisinden ne kadar para istendiğini bildiği, miktarın çekişmeli olmadığı, uyuşmazlık konusunun; istenen miktardan davacıların sorumlu olup olmadığı olduğu, bu nedenle davacılar vekilinin eksik harcı tamamlaması gerektiği ancak süresinde tamamlanmamış olduğundan yeniden süre verilemeyeceği gerekçesiyle davanın harcı yatırılmayan davacılar yönünden açılmamış sayılmasına, davasından feragat eden davacılar yönünden ise feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiş,hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece verilen kesin süre uyarınca noksan tespit edilen değer üzerinden eksik harcın ödenmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş ise de,Harçlar Kanunu’nun 30.maddesinde ”Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır” belirtildiği üzere eksik harcın tamamlanmaması nedeniyle HUMUK 409. (HMK 150.maddesi) uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi, yasal yenileme süresi içinde harç tamamlanamadığı takdirde ise davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekmekte olup, mahkemece yazılı yasa ve kurallara uyulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir. SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA…’’ ŞEKLİNDEDİR.
YARGITAY 8.Hukuk Dairesi’nin 2015/ 12513 esas, 2017 / 17623 karar, 26.12.2017 tarihli kararı‘’…Davacı üçüncü kişi vekili, 06/08/2014 tarihinde gerçekleştirilen haciz esnasında müvekkiline ait menkul malların haczedildiğini, belirterek istihkak iddialarının kabulü ile haczin kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı alacaklı vekili, davacı tarafın nispi harcı tamamlamadığını belirterek davanın reddine karar Verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece, davanın nispi harca tabi olup, davacı 3.kişi vekili tarafından eksik nispi harç giderinin yasal süresinde yatırılmadığı gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmiş, hüküm davacı 3.kişi vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, 3. kişinin İİK’nun 96. ve devamı maddelerine dayalı istihkak iddiasına ilişkindir.
Harçlar Yasası’nın 30 ve 32. madde hükümleri gereğince, harca tabi bir davada harç tamamlatılmadan davanın esasına girilemez, ancak bu eksikliğin giderilmesi için ilgili tarafa süre verilmelidir. Mahkemece davacıya harcı tamamlatması için usulüne uygun olarak süre tanınması, yatırılması gerekli harcın miktarının hesaplanarak ilgili muhtıraya derc edilmesi, harcın yatırılması halinde işin esasına girilerek olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesi, harcın belirlenecek süre içerisinde yatırılmaması halinde ise Harçlar Yasası’nın 30. maddesi gereğince, dosyanın, işlemden kaldırılıp (HMK. 150 m.), yasal süresi içinde yenilenmediği takdirde açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekir.
Somut olayda ise, 18.12.2014 tarihli duruşma tutanağının 1 nolu bendinde, “Davacı tarafça eksik harcın yatırılmasının istenmesine, ve yatırdığına dair tahsilat makbuzunu dosyaya sunması için HMK 120/2 maddesi gereğince 2 haftalık kesin süre verilmesine, yatırılmadığında, davanın usulden reddedileceğinin ihtarına,” şeklinde ara karar kurulduğu, buna göre Mahkemece, davacının yatırması gereken harç miktarının belirlenmediği, bu konuda davacı tarafa ödev yüklendiği görülmektedir.Oysa ki, davaya dayanak icra takip dosyasında alacak miktarı ve mahcuzların değeri belirli olup, bu miktar ve değerlerden hangisi az ise dava değerinin bu yolla mahkemece dava değeri olarak belirlenmesi, bundan sonra yatırılacak miktar rakamsal olarak açıkça gösterilerek, verilen kesin süre içerisinde yatırılmasının istenmesi ve yatırılmamasının sonuçlarının da ihtar edilmesi gerekirken yazılı şekilde ara karar kurulması ve neticede davanın usulden reddi doğru değildir. Kaldı ki, verilen süre içerisinde harcın tamamlanmaması halinde Harçlar Kanunu’nun 30. maddesi ve HMK’nun 150. maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılıp, yasal süre içerisinde yenilenmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken davanın usulden reddi de doğru görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı 3.kişi vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün İİK’nun 366 ve HUMK’nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, taraflarca İİK’nun 366/3. maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 10 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine 26.12.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
CHB Legal
Danışmanlık Başvurusu
Bu paylaşım genel bilgilendirme niteliğindedir. Somut olayınızın değerlendirilmesi, belgelerinizin incelenmesi ve izlenebilecek hukuki yolun belirlenmesi için ücretli danışmanlık hizmeti sunulmaktadır.
Danışmanlık ücreti Ağustos 2026 itibarıyla 10.000 TL’dir. Hizmet; belgelerin ve sürecin ön değerlendirilmesini, 45 dakikaya kadar görüşmeyi, sözlü hukuki değerlendirmeyi ve izlenebilecek yolun belirlenmesini kapsar.
Form üzerinden yalnızca ön değerlendirme için gerekli bilgileri paylaşın. Kimlik, sağlık, banka bilgisi veya dosyanızın tamamı gibi hassas belgeleri bu aşamada göndermeyin.